de biosfeer ( deel 2)

Nu de wetenschap steeds beter in staat is de subtielere neveneffecten van kunstmatige substanties te detecteren, wordt de lijst langer en langer. Genetici die bacterien in bodems en meren bestuderen, hebben gemerkt dat het grootschalige gebruik van antibiotica onbedoeld ziektekimen kweekt die resistent zijn tegen diezelfde antibiotica, en hoe meer antibiotica we gebruiken, hoe meer die antibioticaresistente bacterien zich in de natuur verspreiden. Antibiotica doden specifieke bacterien, maar tegelijkertijd bevorderen ze de verspreiding van DNA-combinaties die immuun worden. De twaalf miljoen kilo antibiotica waar de bio-industrie jaarlijks schapen en koeien mee volstopt, zodat ze tegen lagere kosten sneller op de markt kunnen worden gebracht, kweekt uiteindelijk enorme hoeveelheden bacterien die immuun zijn voor dezelfde antibiotica. Iedereen die antibiotica of antiseptische zeep gebruikt, draagt bij aan het probleem.

En dat is slechts een van de ontelbare manieren waarop industriele chemicalien ingrijpen in de natuur. Hieronder volgt een willekeurige greep uit een veel langere lijst LCA- evaluaties van de invloed van chemicalien op onze gezondheid of biosfeer.

* Het kankereffect: beoordeelt industriele processen en chemische stoffen op basis van de verwachte verspreiding van kankerverwekkende stoffen die deze met zich meebrengen; hoe lang die stoffen in het milieu blijven; de kans dat mensen eraan worden blootgesteld; het kankerverwekkende potentieel van elke chemische stof en waar in de toeleveringsketen de kankereffecten precies ontstaan. Milieuwetenschappers signaleerden voor 116 giftige chemicalien die in de loop van een jaar bij industriele processen in de VS in de lucht terechtkwamen 260 extra kankergevallen per 1 miljoen dollar industriele output; de voornaamste schuldigen waren de zogenaamde polycyclische aromatische koolwaterstoffen, die vrijkomen bij het maken van aluminium, en dioxines, die geloosd worden door cementfabrieken.

DALY: het aantal gezonde levensjaren dat verloren gaat ten gevolge van de uitstoot van corpusculaire deeltjes, giftige stoffen, kankerverwekkers, arbeidsrisico's, enzovoort. Je kunt het aantal DALY's zelfs voor kleine hoeveelheden van een substantie uitrekenen en vertalen naar een toename van een aantal gevallen van bijvoorbeeld kinderkanker of emfyseem. Eén DALY staat voor het verlies van een jaar volledige gezondheid.

Verlies van biodiversiteit: refereert aan het verdwijnen van dier- en plantensoorten ten gevolge van een bepaald proces of een bepaalde substantie. Dit wordt gemeten in ' potentieel beschadigde deelgemeenschappen' en maakt het mogelijk te berekenen in hoeverre het vrijkomen van, bijvoorbeeld, een bepaalde chemische stof een ecosysteem zou kunnen aantasten door de verdwijning van planten of dieren te bespoedigen.

Inherente toxiciteit: berekent hoeveel problematische chemicalieen er in de loop van de levenscyclus van een product in de natuur terechtkomen. Voor een douchegordijn van polyvinylchloride of PVC, dat vol zit met kankerverwekkende stoffen, moet men uitrekenen hoeveel aardolie er gewonnen en verwerkt is en hoeveel chloor is toegevoegd. Zodra we het gordijn gaan gebruiken komen er flalaten vrij, die gebruikt worden om het gordijn zachter te maken. Wanneer een douchegordijn uiteindelijk op de vuilnisbelt belandt,geeft het langzaam chloorgas af. Douchegordijnen vormen echter vooral een gevaar voor de gezondheid voor de arbeiders die gordijnen maken. De totale inherente toxiciteit van een gordijn houdt rekening met al deze factoren in de levenscyclus. Wat voorheen slechts als ' arbeidsrisico's' beschouwd werden, zoals op een grotere kans op de ziekte van Parkinson voor lassers door het inhaleren van mangaandampen, worden dankzij inherente toxciteit tot consumentenkwesties.

de biosfeer deel 1)

Onze lichamen bestaan, net als de aarde zelf, uit aan elkaar gekoppelde ecosystemen. In de ecologie verwijst het ' draagvermogen' van een milieu naar het maximaal aantal mensen ( of andere soorten) die dat milieu in leven kan houden voordat er schade ontstaat. Zoals aardsystemen een limiet hebben die ze kunnen handhaven voordat ze aftakelen en uiteindelijk instorten, hebben ook de systemen binnen in ons lichaam grenzen ten aanzien van de vreemde stoffen die ze kunnen verdragen voordat ze ziek worden.

In het ecosysteem van het lichaam vinden er voortdurend immens gecompliceerde interacties plaats tussen onze genen en de alledaagse chemicalien die we binnenkrijgen via eten, ademhaling en aanraking. Die interacties zijn zo ingewikkeld dat we zelden specifieke verbanden kunnen aanwijzen tussen individuele verdachte chemicalien en een specifieke biologische uitkomst. Enkele uitzonderingen daargelaten, zijn de exacte biologische gevolgen voor het menselijke lichaam van dagelijkse blootstelling aan zelfs kleine hoeveelheden chemische stoffen onbekend. Het grootste probleem van onze blootstelling aan die duizenden synthetische chemicalien komt voort uit het feit dat de natuur zuinig is en moleculaire structuren op vele verschillende manieren en voor vele verschillende doeleinden gebruikt. Een alkaloide uit het melksap van een papaver werkt in het menselijke opiatensysteem als endorfine en schept een toestand van versufte extase. Een industrieel chemicus kan zich verheugen over een moleculaire verbinding die ervoor zorgt dat pannen niet aanbakken of dat onkruid geen kans krijgt in de achtertuin, terwijl de natuur voor dezelfde verbinding een ander gebruik vindt zodra deze in de onvoorstelbare complexe chemische fabriek van het menselijk lichaam belandt.

En dan hebben we het nog niet eens over wat die chemicalien in de lichamen van andere soorten doen. De kunstmatige verbindingen die in de bodem, het water en de lucht terechtkomen verdwijnen niet vanzelf. Ze dringen door tot de natuurlijke complexe ecosystemen waar dieren van afhankelijk zijn. Keer op keer hebben we de rampen kunnen aanschouwen die synthetische chemicalien, van pesticiden tot Prozac, in natuurlijke ecosystemen aanrichten. Zelfs kleine doses van bepaalde stoffen kunnen neveneffecten genereren waar niemand ooit op had gerekend. Ons goede chemische leven zou in de toekomst wel eens de nachtmerrie van de natuur kunnen zijn.

Wat te denken van alle pillen in onze medicijnkastjes? Farmaceutica zijn bedoeld om bij bijzonder lage doses een precieze biologische reactie op gang te brengen. Zulke biologische actieve chemicalien kunnen biologische bommen worden wanneer ze in de natuur terechtkomen, of dat nu via het riool is of via de vuilstortplaats. Minuscule doses van een synthetisch oestrogeen dat gebruikt wordt in de pil, veroorzaken een ' feminisering' van mannelijke vissen; wetenschappers die een beetje van het middel in een Canadees meer loslieten, ontdekten dat de mannelijke witvissen aldaar kuit gingen produceren in plaats van hom. Binnen drie jaar waren de witvissen vrijwel verdwenen en was de forellenpopulatie in het meer, die van witvis leeft, met 30 procent afgenomen.