vertebraten

zijn dieren met een intern skelet gemaakt van beenderen.

Tot de groepen van de vetebraten behoren de vissen, amfibieen, reptielen, vogels, zoogdieren en primaten.

Alhoewel vertebraten een klein percentage van alle dieren representeren, zijn ze heel dominant aanwezig in hun omgeving door hun omvang en beweeglijkheid.

schedellozen

De lancetvisjes of koplozen ( cephalochordota) vormen een onderstam van de stam ( chordata). Vanwege de anatomie en ontwikkeling hebben ze een speciale plaats binnen het dierenrijk gekregen. Er zijn twee families en drie geslachten. Tot nog toe zijn er meer dan twintig soorten beschreven, waarvan een aanzienlijk deel nog wordt betwist, en waarschijnlijk sommige nog moeten worden ontdekt. Ze hebben wel een rugzenuw, maar geen beschermende wervelkolom en ze behoren in strikte zin dus niet tot de vissen en zelfs niet tot de gewervelden maar wel tot de chordata.

Lancetvisjes leven ingegraven in de bodem van ondiepe zeeen. Ze leven van plankton dat ze uit het water filteren. Het zijn visachtige diertjes van maximaal 5 centimeter lang, en ze hebben lichtgevoelige orgaantjes ( ogen) aan de zijkant van de kop. De spieren zijn langs het lichaam in segmenten verdeeld en zijn aan de chorda aangeketend. Dit zorgt voor nog meer ondersteuning van het lichaam.

Het dier heeft geen ledematen en geen duidelijke begrensde kop. De huid heeft geen pigment. Ze hebben een elastische maar stevige streng genaamd notochord van gelatineus materiaal waarboven langs de neutrale buis loopt. De notochord sterkt zich over de gehele lengte van het lichaam uit. Loopt van neus tot staartpunt en geeft verszteviging aan het vlezige lichaam. De streng vindt men terug in het embryonale stadium van alle chordadieren, inclusief gewervelden. Omdat lancetvisjes geen harde delen hebben, zijn er maar weinig fossielen bekend. Een verwante vorm Pihaia, is bekend uit afzettingen van zo'n 500 miljoen jaar oud.

boek van de week

Remarkable creatures: Tracy Chevalier

Over het leven van Mary Anning.

Mary Anning was een fossielenjaagster in hart en nieren. In dit verhaal komen we meer te weten over het privé-leven van deze intrigerende vrouw.

natuurreservaat voor behoud van soorten

De regering van Papoea- Nieuw Guinea in de Stille oceaan heeft onlangs een uniek gebied tot natuurreservaat uitgeroepen. Het reservaat is YUS gedoopt, naar de rivieren de Yopno, Uruwa en Som. Deze jungle is een van de meest soortrijke ecosystemen ter wereld. De zeldzame boomkangoeroe, die door de ontbossing bedreigd wordt in zijn voortbestaan, vaart wel bij de bescherming. In Austalie en Nieuw Guinea leven circa 10 soorten boomkangoeroes, die- zoals de naam al zegt- voornamelijk in de boom zitten en bijna dezelfde leefwijze als apen hebben. Anders dan andere kangoeroes kunnen ze hun achterpoten los van elkaar bewegen, waardoor ze makkelijk in bomen kunnen klauteren. In het natuurreservaat leeft ook de Matschieboomkangoeroe, die van vruchten en bladeren leeft, en die eveneens baat zal hebben bij de bescherming. De laatste jaren is hij echter naar bossen in de bergen verdrongen. Als hij zich bedreigd voelt, laat de boomkabngoeroe zich gerust uit 30 meter hoge bomen vallen. Hij overleeft het waarschijnlijk doordat hij zich met lucht opblaast om zijn val te breken. Het natuurbehoud zal niet alleen gunstig zijn voor het planten-en dierenleven, maar ook voor het klimaat. De biomassa in het gebied zou 13 miljoen ton koolstof binden, die als het gebied niet beschermd werd als gevolg van ontbossing in de atmosfeer terecht zou komen.

duizendpoten

Duizendpoten zijn een klasse van de stam der geleedpotigen. Zij ontstonden in het Siluur en behoren met de spinnen tot de eerste dieren die zich waagden op het land. Fossielen van duizendpoten zijn uiterst zeldzaam. Duizendpootachtigen zeedieren leefden mogelijk al in het Cambrium. Volgens sommige onderzoekers behoorden sommige fossiele holen uit het Ordovicium toe aan duizendpootachtige organismen, maar dit is moeilijk te bewijzen. Maar zou dit juist zijn, dan leefden duizendpoten dus al eerder dan ca 400 miljoen jaar geleden op het vasteland. Het oudste gevonden fossiel van een duizendpoot stamt uit het Laat-Siluur.

Duizendpoten beschikken over een groot aantal aanhangsels, bestaande uit één enkel element of ramus. Hun aantal kan varieren van minder dan tien tot bijna 200 paar. In grootte kunnen zij varieren van microscopisch klein tot 30 cm lengte. De meeste duizendpoten leven in een vochtige omgeving.

voorvader van zeehond kon lopen

De missing link van de zeehond is gevonden op Devoon Island in Noord-Canada. Dat beweren onderzoekers van het Canadian Museum of Nature na het bestuderen van een 20 tot 24 miljoen jaar oud fossiel dat in 2007 is gevonden. Het lag in een meteoorkrater, ooit een zoetwatermeer. Uit de vondst blijkt dat de zeehond een landdier met poten was en dat hij via een tussenstadium in zoet water een dier met vinnen in zout water werd- precies volgens een theorie van Darwin. Het dier is Puijila Darwini genoemd. De voornaam betekent in lokale Inuittaal ' jong zeezoogdier', de achternaam is een hulde aan Darwin. Rond 65% van het skelet van het dier is gevonden, dus onderzoekers kunnen goed inschatten hoe het eruit heeft gezien. Hij moet zo'n 110 centimeter lang en 30 centimeter hoog zijn geweest. Alles wijst erop dat de Puijila Darwini, naast een lange staart, ook voor- en achterpoten had zoals een op land levend zoogdier, en een schedel als die van een zeehond. Onderzoeksleider Natalia Rybczynski meent dat het dier een kruising tussen een otter en een zeehond was- een soort lopende zeehond dus. Het was tot nu toe lastig om de overgang van land naar water te onderzoeken omdat de oudste fossielen afstammen van de Enaliarctos-familie en geen vinnen of poten had.

nieuw kikkertje is maar 1 centimeter

In de Andes in Zuid-Amerika hebben zoologen van onder meer het Duitse Museum fur Tierkunde een nieuwe soort kikker ontdekt die zo klein is hij op je vingertopje past. Met zijn 1 centimeter is de Noblella Pygmaea een van de kleinste kikkersoorten ter wereld. De kikker werd ontdekt op 3100 meter hoogte in de Valle de Cosnipata in Peru, waar het dier leeft in vochtige bossen en op steile hellingen die bijna altijd in een dicht wolkendek liggen. Het vrouwtje is wat groter dan het mannetje en legt twee eitjes van circa vier millimeter. Ze legt haar eitjes in vochtige mosgrond en bladeren, en bewaakt ze totdat ze uitkomen. In tegenstelling tot bij andere soorten kruipen er volgroeide kikkers uit de eieren. De kikkers hebben zich volledig aangepast aan het leven op het land en hebben geen waterpoel nodig om in leven te blijven.